Τρέχουσα Νομική Επικαιρότητα NewsRoom

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ / October 02, 2018: Δ.Ε.Ε.: Ποινικά αδικήματα που δεν είναι ιδιαιτέρως σοβαρά μπορούν να δικαιολογήσουν πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα

NewsRoom eΘέμις


ethemis

Δ.Ε.Ε.: Ποινικά αδικήματα που δεν είναι ιδιαιτέρως σοβαρά μπορούν να δικαιολογήσουν πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα

Τα ποινικά αδικήματα τα οποία δεν είναι ιδιαιτέρως σοβαρά μπορούν να δικαιολογήσουν πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που διατηρούνται από παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών εφόσον η πρόσβαση αυτή δεν πλήττει σοβαρά την ιδιωτική ζωή

Στο πλαίσιο ποινικής έρευνας για ληστεία κατά την οποία αφαιρέθηκαν ένα πορτοφόλι και ένα κινητό τηλέφωνο, η ισπανική δικαστική αστυνομία ζήτησε από τον αρμόδιο για την υπόθεση ανακριτή να της επιτρέψει την πρόσβαση στα δεδομένα ταυτοποιήσεως των χρηστών των τηλεφωνικών αριθμών που είχαν ενεργοποιηθεί με το κλαπέν τηλέφωνο εντός διαστήματος δώδεκα ημερών από την ημερομηνία της ληστείας. Ο ανακριτής απέρριψε το αίτημα αυτό με το αιτιολογικό, μεταξύ άλλων, ότι η πράξη την οποία αφορούσε η ποινική έρευνα δεν στοιχειοθετούσε «σοβαρό» αδίκημα – ήτοι, κατά το ισπανικό δίκαιο, αδίκημα που τιμωρείται με κάθειρξη άνω των πέντε ετών –, λαμβανομένου υπόψη ειδικότερα ότι η πρόσβαση στα δεδομένα ταυτοποίησης ήταν δυνατή μόνο για τη συγκεκριμένη κατηγορία αδικημάτων. Η Ministerio Fiscal (ισπανική εισαγγελική αρχή) άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Audiencia Provincial de Tarragona (εφετείου Ταραγόνας, Ισπανία).

Η οδηγία για την προστασία ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες1 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν τα δικαιώματα των πολιτών εφόσον ο περιορισμός αυτός αποτελεί αναγκαίο, κατάλληλο και ανάλογο μέτρο σε μια δημοκρατική κοινωνία για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας, της εθνικής άμυνας και της δημόσιας ασφάλειας ή για την πρόληψη, διερεύνηση, διαπίστωση και δίωξη ποινικών αδικημάτων ή της άνευ αδείας χρησιμοποίησης του συστήματος ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Το Audiencia Provincial de Tarragona επισημαίνει ότι, μετά την έκδοση της αποφάσεως του ανακριτή, ο Ισπανός νομοθέτης εισήγαγε δύο εναλλακτικά κριτήρια για τον καθορισμό της σοβαρότητας ενός αδικήματος βάσει της οποίας επιτρέπονται η διατήρηση και η κοινοποίηση των προσωπικών δεδομένων. Το πρώτο είναι ένα ουσιαστικό κριτήριο που αφορά συγκεκριμένα και σοβαρά ποινικά αδικήματα τα οποία είναι ιδιαιτέρως επιβλαβή για τα ατομικά και τα συλλογικά έννομα αγαθά. Το δεύτερο είναι ένα τυπικό κανονιστικό κριτήριο που προβλέπει ως κατώτατο όριο τα τρία έτη φυλακίσεως, όριο το οποίο καλύπτει τη μεγάλη πλειοψηφία των αδικημάτων. Εξάλλου, το ισπανικό δικαστήριο εκτιμά ότι το κρατικό συμφέρον για την καταστολή των παραβατικών συμπεριφορών δεν μπορεί να δικαιολογήσει δυσανάλογες επεμβάσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης). Το Audiencia Provincial de Tarragona ερωτά κατά συνέπεια το Δικαστήριο σχετικά με τον καθορισμό του ελάχιστου ορίου σοβαρότητας των ποινικών αδικημάτων πέραν του οποίου μπορεί να δικαιολογείται μια επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως είναι η πρόσβαση των αρμόδιων εθνικών αρχών στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που διατηρούνται από τους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Με τη σημερινή απόφασή του, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η πρόσβαση δημοσίων αρχών σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που διατηρούνται από τους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, στο πλαίσιο ανακριτικής διαδικασίας, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Εξάλλου, η πρόσβαση στα δεδομένα ταυτοποίησης των κατόχων των καρτών SIM που ενεργοποιήθηκαν με κλαπέν κινητό τηλέφωνο, όπως το επώνυμο, το όνομα και, ενδεχομένως, η διεύθυνση των κατόχων αυτών, συνεπάγεται επέμβαση στα κατοχυρούμενα στον Χάρτη θεμελιώδη δικαιώματα των εν λόγω κατόχων. Το Δικαστήριο αποφαίνεται όμως ότι η ως άνω επέμβαση δεν έχει τόσο σοβαρό χαρακτήρα ώστε η πρόσβαση αυτή να πρέπει να περιορίζεται, όσον αφορά την πρόληψη, διερεύνηση, διαπίστωση και δίωξη ποινικών αδικημάτων, στην καταπολέμηση της βαριάς εγκληματικότητας. 

Το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η πρόσβαση των δημοσίων αρχών σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που διατηρούνται από τους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών στοιχειοθετεί επέμβαση στα κατοχυρούμενα στον Χάρτη θεμελιώδη δικαιώματα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής και προστασίας των δεδομένων, έστω και χωρίς τη συνδρομή περιστάσεων που θα επέτρεπαν τον χαρακτηρισμό της επεμβάσεως αυτής ως «σοβαρής» και ανεξαρτήτως του αν οι επίμαχες πληροφορίες για την ιδιωτική ζωή είναι ευαίσθητες ή όχι ή του αν οι ενδιαφερόμενοι υπέστησαν ή όχι πιθανές δυσμενείς συνέπειες εξαιτίας της εν λόγω επεμβάσεως. Η οδηγία απαριθμεί πάντως σκοπούς ικανούς να δικαιολογήσουν εθνική νομοθεσία η οποία ρυθμίζει την πρόσβαση των δημοσίων αρχών στα δεδομένα αυτά και κατ’ αυτόν τον τρόπο εισάγει παρέκκλιση από την αρχή του απορρήτου των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η απαρίθμηση αυτή είναι εξαντλητική, οπότε η πρόσβαση πρέπει όντως να ανταποκρίνεται σε κάποιον από τους σκοπούς αυτούς και μόνον. Το Δικαστήριο παρατηρεί συναφώς ότι, σχετικά με τον σκοπό που ανάγεται στην πρόληψη, διερεύνηση, διαπίστωση και δίωξη ποινικών αδικημάτων, το γράμμα της οδηγίας δεν περιορίζει τον σκοπό αυτόν στην καταπολέμηση των σοβαρών ποινικών αδικημάτων και μόνο, αλλά αναφέρεται γενικώς στα «ποινικά αδικήματα». 

Στην απόφαση Tele2 Sverige2, το Δικαστήριο έκρινε ότι μόνον η καταπολέμηση της βαριάς εγκληματικότητας είναι ικανή να δικαιολογήσει πρόσβαση των δημοσίων αρχών σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που διατηρούνται από τους παρόχους υπηρεσιών επικοινωνιών και τα οποία, συνολικώς θεωρούμενα, παρέχουν τη δυνατότητα να συναχθούν ακριβή συμπεράσματα σχετικά με την ιδιωτική ζωή των προσώπων τα οποία αφορούν τα εν λόγω δεδομένα. Η ερμηνεία αυτή αιτιολογούνταν πάντως με βάση το ότι ο σκοπός που επιδιώκεται από ρυθμίζουσα την πρόσβαση αυτή νομοθεσία πρέπει να τελεί σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα της επεμβάσεως στα επίμαχα θεμελιώδη δικαιώματα την οποία συνεπάγεται η πράξη αυτή. Ειδικότερα, βάσει της αρχής της αναλογικότητας, μια σοβαρή επέμβαση μπορεί να δικαιολογείται στον τομέα αυτόν μόνον από σκοπό καταπολεμήσεως της εγκληματικότητας η οποία πρέπει επίσης να χαρακτηρίζεται ως «σοβαρή». Αντιθέτως, όταν η επέμβαση δεν έχει σοβαρό χαρακτήρα, η εν λόγω πρόσβαση μπορεί να δικαιολογείται από σκοπό που ανάγεται στην πρόληψη, διερεύνηση, διαπίστωση και δίωξη «ποινικών αδικημάτων» γενικώς. 

Το Δικαστήριο κρίνει ότι η πρόσβαση στα δεδομένα και μόνο τα οποία αφορά το επίμαχο αίτημα δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως «σοβαρή» επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα των προσώπων τα οποία αφορούν τα εν λόγω δεδομένα, διότι τα δεδομένα αυτά δεν παρέχουν τη δυνατότητα να συναχθούν ακριβή συμπεράσματα σχετικά με την ιδιωτική ζωή των εν λόγω προσώπων. Το Δικαστήριο συνάγει εξ αυτού ότι η επέμβαση την οποία συνεπάγεται η πρόσβαση σε τέτοια δεδομένα μπορεί κατά συνέπεια να δικαιολογείται από τον σκοπό που ανάγεται στην πρόληψη, διερεύνηση, διαπίστωση και δίωξη «ποινικών αδικημάτων» γενικώς, χωρίς να απαιτείται χαρακτηρισμός των αδικημάτων αυτών ως «σοβαρών».

Η πρόσβαση στα δεδομένα και μόνο τα οποία αφορά το επίμαχο αίτημα δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως «σοβαρή» επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα των προσώπων τα οποία αφορούν τα εν λόγω δεδομένα


LATEST POSTS




ethemis case law

Noμολογία

Σημαντικές δικαστικές αποφάσεις, ιδίως των ανωτάτων δικαστηρίων της χώρας

View more
ethemis map

Δελτία            Τύπου

Ανακοινώσεις ΔΣΑ, δικαστικών ενώσεων, ανεξάρτητων αρχών, θεσμικών φορέων.

View more
ethemis legal studies

Εκπαιδευτικά           Προγράμματα

Για νομικούς & δικηγόρους από εκπαιδευτικούς φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

View more
ethemis map

Προκηρύξεις

Προκηρύξεις Δημοσίου και Αγγελίες για δικηγόρους & νομικούς.

View more
ethemis case law

Noμοθεσία

Οι νόμοι που έχουν δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως

View more
social media news

Social           Media            Streaming

Ροή ειδήσεων από τα κοινωνικά δίκτυα του www.ethemis.gr

View more
ethemis international news

Διεθνή                      Νέα

Διεθνή Νομικά Νέα και Αρθρογραφία, Νομολογία ΕΔΔΑ και αποφάσεις Διεθνών Δικαστηρίων

View more
ethemis map

EΚΔΗΛΩΣΕΙΣ            ΦΟΡΕΩΝ

Εκδηλώσεις Nομικού Eνδιαφέροντος από ποικίλους θεσμικούς Φορείς

View more
ethemis map

Συντακτική            Ομάδα

Η Επιστημονική Ομάδα του Ethemis.gr

View more
ethemis map

ΠΟΙΝΙΚΟΣ            ΧΑΡΤΗΣ

Διαδραστικός Χάρτης γεωκωδικοποίησης όλων των Ελληνικών Σωφρονιστικών Καταστημάτων.

View more